Google haritalarında Gazze neden bulanık?

Dünyanın en ağır nüfuslu noktalarından biri olan Gazze, Google Haritalar’da ‘bulanık’ görünüyor. Bu durum, taarruzların yerini belirlemek ve yıkımı belgelemek için açık kaynak kullanan araştırmacıları engelliyor.

Açık kaynak araştırmacısı Samir, “İsrail ve Filistin topraklarından yüksek çözünürlüklü uydu fotoğrafları alamamamız bizi engelliyor” diyor. Aslında, uydu şirketlerinin elinde daha yüksek çözünürlüklü fotoğraflar olsa da Google Earth’te İsrail ve İsrail işgali altındaki toprakların birçok düşük çözünürlüklü görsellerle yer alıyor. Örneğin Gazze’de otomobilleri seçmek güç. Kuzey Kore’nin başşehri Pyongyang’da ise otomobiller net bir formda görülebiliyor, hatta tek tek beşerler bile seçilebiliyor.

Uydu fotoğraflarının kullanımı, çatışmalarla ilgili haberler yapılmasında hayati ehemmiyetteki bir öge haline geldi. İsrail ve İsrail işgali altındaki topraklarda son yaşananlarda, açık kaynak araştırmacıları uyduları kullanarak Gazze ve İsrail’de amaç alınan binaları doğrulamaya çalışıyor. Lakin en çok kullanılan uydu fotoğrafları platformu Google Earth’te Gazze’nin son fotoğrafları düşük çözünürlüklü ve bu nedenle net değil.

‘EN SON 2016’DAN GÖRSELLER VAR’

Bellingcat’te çalışan gazeteci Aric Toler Twitter paylaşımında, “En yakın tarihli Google Earth fotoğrafları 2016’dan ve çöp üzere görünüyor. Suriye’de rastgele kırsal bir yere zoom yaptım ve o günden bu yana çekilmiş 20’den fazla yüksek çözünürlüklü fotoğraf vardı” diyor. Google ‘yoğun nüfuslu yerleri tertipli olarak güncellemeyi amaçladığını’ söylüyor fakat Gazze’deki tablo bu değil.

ABD’DEN FOTOĞRAF KALİTESİNE KISITLAMA

ABD hükümeti, geçen yıla kadar Amerikan şirketlerinin ticari olarak sağlayabileceği İsrail ve İsrail işgali altındaki toprakların fotoğraflarının kalitesine kısıtlama koymuştu. Bu kısıtlama, İsrail’in güvenlik tasalarına dayanak vermek için yapılan 1997 tarihli Kyl-Singaman Maddesi’nde (KBA) yer alıyordu. KBA’ya nazaran ABD’li uydu fotoğrafı şirketleri piksel boyutu iki metreden küçük olmayan (araba boyutlarındaki bir objeyi görünür kılacak, lakin daha küçük olmayacak) fotoğraflar verebiliyordu. Askeri üsler üzere alanların bulanıklaştırılması sık görülen bir durum, lakin KBA tüm bir ülkenin bu türlü bir kısıtlamaya tabi tutulduğu birinci örnekti. Maddede yalnızca İsrail’in ismi anılıyordu fakat işgal altındaki topraklara da uygulandı.

Lakin Fransız Airbus üzere kimi şirketler, yüksek çözünürlüklü fotoğraflar sağlamaya başlayınca, ABD bu kısıtlamaya son verme baskısı altına girdi. Temmuz 2020’de KBA kaldırıldı ve ABD idaresi şu anda bölgenin çok daha yüksek çözünürlüklü fotoğraflarını sağlamasına müsaade verd. (Her bir piksel 40 santimetre kadar küçük olabiliyor yani beşerler çarçabuk seçilebiliyor). Yasanın değiştirilmesi için kampanya yürüten akademisyenlerden Oxford Üniversitesi’nden arkeolog Michael Fradley, “İlk emel bilimseldi. Projemiz için daima bir data kaynağı istedik. Hasebiyle işgal altındaki Filistin topraklarında, bölgenin başka kısımlarıyla misal yüksek çözünürlüklü fotoğraflara erişime gereksinimimiz vardı” diyor.

GOOGLE: GÜNCELLEME FIRSATLARI BEDELLENDİRİLİYOR

BBC bu hususta hem Google hem de harita uygulaması uydu fotoğrafları gösteren Apple ile görüştü. Apple, haritalarını güncellediğini ve yakında 40 santimetrelik daha yüksek çözünürlüğe sahip olacağını belirtti. Google ise fotoğraflarını bir dizi tedarikçiden edindiğini ve ‘yüksek çözünürlüklü fotoğraflar hayli, uydu fotoğraflarını güncelleme fırsatlarını değerlendirdiğini’ belirtti. Lakin şirket, şu anda ‘paylaşacak rastgele bir planları olmadığını’ da vurguladı.

Bellingcat’tan açık kaynak araştırmacısı Nick Waters ise Twitter’da “Son olayların kıymetini düşünürsek, bu alanın ticari fotoğraflarında kalitenin taammüden düşürülmesi için bir neden göremiyorum” diye yazdı.

Google Earth ve Apple Maps üzere haritalama platformları, fotoğraflar için kendi uyduları olan şirketlere bağımlı. Bu alanın en büyüklerinden Maxar ve Planet Labs, şu anda İsrail ve Gazze’nin yüksek çözünürlüklü fotoğraflarını hazırlıyor. Maxar’dan yapılan yazılı açıklamada, “ABD yasalarında yapılan son değişikliklerle İsrail ve Gazze’nin fotoğrafları 40 santimetrelik çözünürlükle sağlanıyor” denildi. Planet Labs da 50 santimetrelik çözünürlüğe sahip fotoğrafların sağlandığını teyit etti. Fakat açık kaynak araştırmacıları, kullanımı fiyatsız haritalama yazılımlarına bağımlı ve bu yüksek çözünürlüklü fotoğraflara direkt erişimleri yok.

MYANMAR’DA VE ŞİNCAN’DA YAŞANANLAR TESPİT EDİLDİ

İnsan Hakları İzleme Örgütü’ndeki araştırmacılar, 2017’de Planet Labs ile işbirliği yapıp, Myanmar’da Arakan Müslümanların ilişkin köylerinin ordu tarafından yok edilmesini ortaya çıkartmıştı. 40 santimetrelik çözünürlüğe sahip fotoğraflarla, bölgedeki 200 köyde ortaya çıkartılan hasarı belgelemişlerdi. Bu deliller, Myanmar’dan Bangladeş’e kaçan Arakanlı Müslümanların köylerinin ordu tarafından maksat alındığı tezlerini teyit ediyordu. Uydu fotoğrafları, Çin’in Şincan bölgesinde yaşananların ortaya çıkartılmasında da değerli rol oynadı. Bunlara Uygurlar için inşa edilen ‘yeniden eğitim merkezleri’ de dahildi. Fotoğraflar sayesinde bunların nerede inşa edildiği görüldü ve uydu fotoğrafları birebir vakitte boyutları ve muhakkak bilhassa konusunda da fikir verdi. (BBC Türkçe)