‘Etiyopya’nın Tigray bölgesindeki çatışmalarda yaklaşık 2 bin kişi öldü’

Etiyopya’nın Tigray eyaletinde geçtiğimiz yıl kasım ayından bu yana ordu ve isyancı Tigray Halkın Kurtuluşu Cephesi (TPFL) ortasında süren çatışmalarda yaklaşık 2 bin kişinin öldüğü ileri sürüldü. Belçika’nın Ghent Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, çatışmanın başından bu yana alandan aldıkları ve bölgeyi takip eden kuruşlardan edindikleri dataları ‘Tigray: İnsani Durum Atlası’ başlıklı raporda birleştirdi.

Bölgede 151 katliamın yapıldığına işaret edilen raporda, ölen herkesin ismine tek tek yer verilerek interaktif haritalar üzerinde tüm çatışma alanları kayda geçirildi. 28 Mart prestijiyle meyyit sayısının 1942 olarak kaydedildiği raporda, bunların yüzde 93’ünün erkek, yüzde yedisinin bayan; yüzde beşinin din insanı ve topluluk önderleri; yüzde altısının da çocuk olduğu söz edildi.

Ölümlere kimlerin sebep olduğuna ait soruşturmanın da yapıldığı raporda, Etiyopya askerleri ölümlerin yüzde 14’ünden, federal güçlerin müttefikleri olan Eritre birlikleri yüzde 45’inden, Amhara mililsleri ise yüzde beşinden sorumlu tutuldu. Görgü şahitleri, olayların yüzde 18’inden hem Etiyopya hem de Eritre askerlerinin sorumlu olduğunu rapor etti. Rapor, cinsel hücum, katliam ve zorla yerinden edilme üzere insan hakları ihlalleri ve savaş hatalarının işlendiğine ait argümanların olduğu bölgeye dair somut sayılar vermesinden dolayı birinci olma özelliği taşıyor.

‘EN AZ 15 KİŞİNİN ÖLDÜRÜLDÜĞÜ KATLİAMI ORDU GERÇEKLEŞTİRDİ’

Mart başında toplumsal medyada, silahlı ve üniformalı şahısların, silahsız bir küme insanı uçurumun başına götürdüğü bir görüntü yayınlandı. Görüntüdeki birtakım şahıslar yakın uzaklıktan vurulurken, kimilerinin da cesetleri uçurumdan aşağı atıldı. BBC, Etiyopya’nın kuzeyinde en az 15 kişinin öldürüldüğü katliamın Etiyopya ordusu tarafından gerçekleştirildiğine dair bulgulara ulaştı. Katliamın, ülkenin kuzeyindeki Tigray yakınlarında bulunan Mahbere Dego kasabasında işlendiğini tespit edildi. BBC, Mahbere Dego’da yaşayan bir bireye ulaştı. Bu kişi, Etiyopya ordusunun ocak ayında bu kasaba ve etraftaki yerleşim ünitelerinden 73 erkeği götürdüğünü, üçü akrabası olan bu şahıslardan bir daha haber alamadıklarını söyledi.

Görüntüde görülen silahlı bireylerin kimliği doğrulanamadı lakin kamuflaj deseni, cepler, kesim ve Etiyopya bayrağı rengindeki armalar üzere üniforma ayrıntıları, Etiyopya Ulusal Savunma Gücü’nün (ENDF) üniformalarınınkiyle örtüşüyor. Ayrıyeten silahlı bireylerden biri ENDF’ninkiyle örtüşen yeşil bir bere takıyor.

Etiyopya’nın resmi ana lisanı olan Amharca konuşan silahlı bu bireyler, birinci görüntüde, yere oturtulan silahsız insanların başında birbirleriyle konuşuyor. Görüntüde görünmeyen bir kişi “Bu insanları özgür bırakmamalıyız. Bir adedini bile” diyor. Öteki bir kişinin de “Bunu; nasıl öldüklerini görüntüye almalıyız” dediği duyuluyor. Başka dört görüntüde silahsız bireylerin uçurumun başına götürüldükleri görülüyor. Silahlı bireyler birtakım tutsakları öldürüp cesetlerini uçurumdan atıyor.

‘SAVAŞ KABAHATİ İŞLENDİ’

Görüntülerin birtakım kısımlarında silahlı bireylerin tutsaklara yakın aralıktan ateş ettikleri görülüyor. Birtakım kısımlarda de bir kişinin “Keşke bunların üzerine akaryakıt döküp yaksaydık” dediği duyuluyor. Bir öbür kişi “Benzin olsaydı kusursuz olurdu. Kızılderililer üzere yakardık” diyor. Öldürülen sivil kıyafetli bireylerin kimlikleri bilinmiyor. Lakin bu şahısların ortalarında Tigray lisanında konuştukları duyuluyor. Silahlı şahıslardan biri “Woyane’nin (TPFL) sonu. Kimseye merhamet yok” diyor. Bu konuşmalar öldürülen bireylerin Tigray Halkın Kurtuluşu Gücü’nden olabileceğine işaret ediyor.

İnsan Hakları İzleme Örgütü Human Rights Watch’un Afrika Boynuzu Yöneticisi Laetita Bader, BBC’ye gözlemcilerin bölgede son aylarda önemli ihlallere şahit olduğunu fakat bu imgelerin bilhassa tasa verici olduğunu söyledi. Bader, “Silahsız bireylerin infaz edildiği görülüyor. Bunun soruşturulması gerekiyor. Çünkü imajlar savaş kabahatlerine işaret ediyor” dedi.

‘BAĞIMSIZ SORUŞTURMA YÜRÜTÜLECEK’

Etiyopya hükümetinden yapılan açıklamada, ‘sosyal medya paylaşımları ve argümanların ispat olarak sayılamayacağı’ belirtildi. Başbakan Abiy Ahmed, Tigray’da bağımsız soruşturma yürütüleceğini ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği ile Etiyopya İnsan Hakları Kurulu’nun bölgeye gideceğini aktardı.

Tigray’da Etiyopya ordusuyla TPFL ortasında çatışmalar yaşanıyor. Etiyopya ordusu, kasım ayında TPFL’ye harekat başlatmıştı. Başbakan Abiy Ahmed, TPFL’yi bir ordu karargahına taarruz düzenlemekle suçlamıştı. Ordu, TPLF’nin denetimindeki Mekelle kentinin denetimini 28 Kasım 2020’de almıştı. Başbakan Ahmed, Mekelle’nin alınmasının akabinde operasyonun son etabının tamamladığını duyursa da bölgede çatışmaların sürdüğü bildiriliyor. Yaklaşık 30 yıl boyunca TPLF’nin yönettiği eyalette son 5 ayda yerinden edilenlerin sayısı 900 bini buldu, Sudan’a kaçanların sayısı 75 bini aştı. (AA/BBC Türkçe)